U cơ trơn tử cung hay còn gọi là u xơ tử cung là một khối u lành tính phát triển từ lớp cơ trơn của tử cung. Đây là một trong những bệnh lý phụ khoa phổ biến nhất ở phụ nữ trong độ tuổi sinh sản. U cơ trơn có thể gây ra các triệu chứng như rong kinh, đau bụng dưới, cảm giác nặng vùng chậu, rối loạn tiểu tiện hoặc táo bón do khối u chèn ép, và trong một số trường hợp có thể ảnh hưởng đến khả năng sinh sản.
Tổng quan
U cơ trơn tử cung là khối u được cấu tạo bởi các tế bào cơ trơn và mô sợi. Khoảng 70–80% phụ nữ có thể xuất hiện u xơ trong suốt cuộc đời, nhưng không phải ai cũng có triệu chứng hoặc cần điều trị. Kích thước khối u thay đổi từ vài milimet đến vài centimet. Khi đến tuổi mãn kinh, do sự suy giảm nội tiết tố estrogen, u thường nhỏ dần lại. Tuy nhiên, nếu phát hiện khối u phát triển nhanh bất thường, cần thăm khám sớm vì có thể liên quan đến các tổn thương ác tính.
Triệu chứng
Phần lớn phụ nữ mắc u cơ trơn tử cung không có triệu chứng rõ ràng và chỉ được phát hiện tình cờ khi khám phụ khoa. Ở những trường hợp có triệu chứng, người bệnh thường gặp tình trạng kinh nguyệt kéo dài hoặc ra nhiều máu, đau vùng chậu, chướng bụng, đi tiểu nhiều lần, táo bón, đau lưng dưới hoặc đau khi quan hệ tình dục. Một số người có thể gặp khó khăn khi mang thai hoặc bị sảy thai liên tiếp. Sau khi mãn kinh, do lượng hormone giảm, các triệu chứng này thường giảm dần hoặc biến mất.
Nguyên nhân
Nguyên nhân chính xác của u cơ trơn tử cung vẫn chưa được xác định rõ, nhưng có mối liên hệ chặt chẽ với hormone estrogen và progesterone. Hai hormone này kích thích sự phát triển của lớp niêm mạc tử cung trong chu kỳ kinh nguyệt, đồng thời cũng thúc đẩy sự phát triển của u cơ trơn. Ngoài ra, yếu tố di truyền, rối loạn nhiễm sắc thể và các yếu tố tăng trưởng tế bào cũng góp phần hình thành khối u. Béo phì, chế độ ăn nhiều thịt đỏ, ít rau xanh, căng thẳng kéo dài hoặc dậy thì sớm cũng có thể làm tăng nguy cơ mắc bệnh.
Đối tượng nguy cơ
Phụ nữ trong độ tuổi từ 30 đến 50 là nhóm dễ mắc bệnh nhất. Người có mẹ hoặc chị em gái từng bị u cơ trơn có nguy cơ cao gấp ba lần so với bình thường. Người béo phì hoặc có chỉ số BMI cao, phụ nữ có kinh sớm hoặc chưa từng sinh con cũng dễ mắc bệnh hơn. Ngoài ra, nghiên cứu cho thấy phụ nữ gốc Phi có tỷ lệ mắc bệnh cao hơn các nhóm khác.
Chẩn đoán
U cơ trơn tử cung thường được phát hiện qua khám phụ khoa định kỳ hoặc khi bệnh nhân có triệu chứng bất thường. Siêu âm ổ bụng hoặc siêu âm đầu dò âm đạo là phương pháp phổ biến để xác định vị trí, kích thước và số lượng khối u. Trong trường hợp cần đánh giá chi tiết hơn, bác sĩ có thể chỉ định chụp cộng hưởng từ MRI để phân biệt u cơ trơn với các tổn thương khác như u tuyến hay ung thư tử cung. Ngoài ra, xét nghiệm máu có thể được thực hiện để kiểm tra tình trạng thiếu máu do rong kinh kéo dài.
Phòng ngừa
Hiện chưa có biện pháp phòng ngừa tuyệt đối u cơ trơn tử cung, tuy nhiên phụ nữ có thể giảm nguy cơ mắc bệnh bằng cách duy trì cân nặng hợp lý, ăn uống lành mạnh, tăng cường rau xanh và trái cây, hạn chế chất béo bão hòa và thịt đỏ. Tập thể dục thường xuyên giúp điều hòa nội tiết tố và giảm nguy cơ phát triển khối u. Khám phụ khoa định kỳ ít nhất 6 tháng một lần giúp phát hiện sớm các bất thường ở tử cung và điều trị kịp thời.
Điều trị
Phương pháp điều trị u cơ trơn tử cung phụ thuộc vào kích thước, vị trí, số lượng khối u và mong muốn sinh con của người bệnh. Nếu khối u nhỏ và không gây triệu chứng, bác sĩ thường chỉ định theo dõi định kỳ. Với trường hợp có triệu chứng nặng, có thể áp dụng các phương pháp điều trị nội khoa, can thiệp hoặc phẫu thuật. Điều trị nội khoa chủ yếu dùng thuốc nội tiết để làm giảm kích thước khối u hoặc giảm triệu chứng rong kinh, đau bụng. Phương pháp can thiệp ít xâm lấn như thuyên tắc động mạch tử cung giúp làm tắc mạch máu nuôi khối u, khiến khối u teo dần mà không cần phẫu thuật. Trong những trường hợp nặng hoặc tái phát nhiều lần, bác sĩ có thể chỉ định phẫu thuật bóc tách u để bảo tồn tử cung hoặc cắt tử cung nếu người bệnh không còn nhu cầu sinh sản.
Biến chứng và tiên lượng
Nếu không điều trị, u cơ trơn tử cung có thể gây thiếu máu do rong kinh kéo dài, vô sinh, sảy thai hoặc sinh non. Một số trường hợp khối u phát triển lớn có thể gây chèn ép bàng quang và trực tràng, dẫn đến rối loạn tiểu tiện và tiêu hóa. Tuy nhiên, u cơ trơn tử cung là bệnh lành tính, tiên lượng tốt nếu được theo dõi và điều trị đúng cách. Sau khi mãn kinh, phần lớn khối u sẽ nhỏ dần hoặc tự thoái triển do giảm nội tiết tố estrogen.
Nguồn: Tổng hợp
Lưu ý: Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo. Độc giả nên tham khảo ý kiến bác sĩ, dược sĩ hoặc chuyên gia y tế để được tư vấn cụ thể và chính xác nhất.
