Bệnh câm là trạng thái không nói được, thường do bẩm sinh, rối loạn ngôn ngữ hoặc là hậu quả trực tiếp của chứng điếc sớm. Việc nhận biết sớm các dấu hiệu liên quan đến khả năng nghe và ngôn ngữ ở trẻ là vô cùng quan trọng để can thiệp và điều trị kịp thời, giúp trẻ phát triển kỹ năng giao tiếp.
Bài viết này sẽ cung cấp cái nhìn tổng quan về bệnh câm, từ nguyên nhân, triệu chứng cho đến các biện pháp phòng ngừa và điều trị hiện nay.
Tổng quan về bệnh
Câm (hay trạng thái không nói được) là một rối loạn ngôn ngữ có thể do nhiều nguyên nhân khác nhau. Trong đa số các trường hợp, câm là hậu quả của việc điếc bẩm sinh hoặc điếc mắc phải sớm ở trẻ.
- Câm điếc bẩm sinh: Xảy ra do nguyên nhân di truyền (gen trội hoặc gen lặn) hoặc do các yếu tố mắc phải trong 3 tháng đầu thai kỳ (nhiễm trùng, thiếu chất).
- Cơ chế gây câm: Khi trẻ bị điếc từ nhỏ, chúng không thể tiếp nhận được các tín hiệu âm thanh. Do không nghe được, trẻ không thể học nói và phát triển ngôn ngữ, từ đó dẫn đến tình trạng câm.
Triệu chứng câm và điếc sớm ở trẻ em
Việc nhận biết các dấu hiệu rối loạn thính giác sớm ở trẻ là chìa khóa để phòng ngừa câm.
| Độ tuổi | Dấu hiệu cần cảnh giác |
| Sơ sinh – 3 tháng | Bé không cử động tay chân, không khóc hoặc không phản ứng với tiếng động lớn bất ngờ. |
| 3 – 6 tháng | Không phân biệt được tiếng nói của cha mẹ, có tiếng nói nhưng không xác định được hướng giọng nói. |
| 5 – 9 tháng | Không thể hiểu ý người lớn đưa ra (ví dụ: không vẫy tay khi được yêu cầu chào tạm biệt). |
| 10 – 12 tháng | Không bập bẹ nói được những tiếng đầu tiên đơn giản như “bố”, “mẹ”, “ông”, “bà”. |
| Mọi độ tuổi | Không phản ứng khi nghe gọi tên mình, không phản ứng với âm thanh. |
Nguyên nhân gây bệnh câm
Nguyên nhân chính gây bệnh câm ở trẻ em là do trẻ sinh ra bị điếc nhưng không được phát hiện và can thiệp kịp thời.
Các nguyên nhân cụ thể:
- Điếc bẩm sinh sớm: Đây là nguyên nhân phổ biến nhất, ngăn cản trẻ tiếp nhận âm thanh để học nói.
- Di truyền: Các gen câm điếc nằm trên nhiễm sắc thể thường, di truyền do gen trội hoặc gen lặn.
- Đột biến gen: Liên quan đến 4 gen như 12S rRNA, GJB2, GJB3, SLC26A4, 12S rRNA.
- Tổn thương cơ quan phát âm: Các tổn thương ở họng, lưỡi, hoặc dây thanh quản.
- Chấn thương sọ não: Bị chấn thương vùng Broca (vùng sản xuất ngôn ngữ) có thể gây mất khả năng ngôn ngữ.
Đối tượng có nguy cơ cao
- Trẻ sinh non: Có nguy cơ cao bị câm điếc bẩm sinh.
- Trẻ mắc bệnh viêm màng não: Căn bệnh này có thể làm tổn thương dây thần kinh sọ não, ảnh hưởng đến thính giác và dẫn đến câm.
- Trẻ mắc bệnh viêm tai giữa: Phổ biến nhất là gặp ở trẻ nhỏ, bệnh lý bao gồm 2 loại chính là viêm tai giữa cấp tính mủ và viêm tai giữa cấp tính hoại tử. Trong đó nếu bị viêm tai giữa cấp tính mủ được xử lý tốt thì sẽ khỏi hẳn và hoàn toàn không để lại di chứng. Viêm tai giữa hoại tử có thể để lại các di chứng làm ảnh hưởng tới khả năng nghe, thậm chí dẫn tới nhiều biến chứng nặng gây điếc ở trẻ nhỏ.
- Yếu tố thai kỳ: Mẹ hút thuốc lá (nicotine và carbon monoxide có thể ảnh hưởng đến thai nhi), mẹ thiếu chất dinh dưỡng.
- Yếu tố môi trường: Trẻ tiếp xúc với âm thanh có tần số cao (từ 120dB trở lên) có thể gây tổn thương tế bào thần kinh thính giác.
Phòng ngừa và điều trị bệnh câm
Phòng ngừa:
- Tránh các yếu tố nguy cơ: Hạn chế tiếp xúc với thuốc lá, khói thuốc lá, và âm thanh có tần số cao trong thời gian mang thai và khi chăm sóc trẻ.
- Khám sàng lọc thính giác định kỳ: Nên kiểm tra thính giác cho trẻ nhỏ vào các thời điểm quan trọng như khi bắt đầu đi học, và các mốc 6, 8 và 10 tuổi, trung học cơ sở và trung học phổ thông.
Điều trị:
Việc điều trị chủ yếu tập trung vào việc hỗ trợ phát triển kỹ năng giao tiếp và xã hội, bao gồm:
- Trị liệu ngôn ngữ: Giúp cải thiện khả năng giao tiếp thông qua việc học từ vựng, cải thiện khả năng hiểu và sử dụng ngôn ngữ.
- Hỗ trợ giáo dục đặc biệt: Cung cấp các chương trình giáo dục được thiết kế riêng để phát triển kỹ năng giao tiếp và xã hội cho từng cá nhân.
- Liệu pháp hành vi học: Giúp người bệnh hiểu và thích ứng với các tình huống xã hội, bao gồm hướng dẫn kỹ năng xã hội và quản lý hành vi.
- Hỗ trợ gia đình: Tư vấn và hỗ trợ gia đình hiểu rõ về bệnh câm, cách hỗ trợ người thân để tạo môi trường phát triển tốt nhất.
Câm là bệnh lý ảnh hưởng rất lớn tới cuộc sống. Việc nhận biết sớm dấu hiệu điếc bẩm sinh và can thiệp kịp thời là vô cùng cần thiết. Hãy đưa người bệnh đến gặp bác sĩ chuyên khoa Tai Mũi Họng để được tư vấn và hỗ trợ điều trị hiệu quả.
Nguồn: Tổng hợp
Lưu ý: Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo. Độc giả nên tham khảo ý kiến bác sĩ, dược sĩ hoặc chuyên gia y tế để được tư vấn cụ thể và chính xác nhất.
